ดาราศาสตร์

ประวัติความเป็นมาวิชาดาราศาสตร์

สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ได้ทรงทราบว่าการที่ประเทศไทยไม่สามารถส่งนักเรียนไปแข่งขันดาราศาสตร์ได้ เพราะขณะนั้นไม่มีการจัดการเรียนการสอนดาราศาสตร์ในระดับมัธยมศึกษาเลย จึงได้มีพระดำริให้มูลนิธิฯ ไปหาทางดำเนินการพัฒนาเด็กไทยให้มีความรู้ความสามารถด้านดาราศาสตร์เหมือนประเทศอื่น ๆ

ในปี พ.ศ. 2546 มูลนิธิ สอวน. ร่วมกับคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้ดำเนินการ “โครงการนำร่องฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิก” ขึ้น ณ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ระหว่างวันที่ 20 เมษายน – 4 พฤษภาคม 2546 หลังจากนั้นได้ดำเนินการจัดตั้งศูนย์ สอวน. ดาราศาสตร์ขึ้น 4 ศูนย์ (ตุลาคม 2551 จะเป็น 8 ศูนย์) ทั่วประเทศ เพื่อฝึกอบรมและคัดเลือกนักเรียนส่งไปแข่งขันดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ (ระดับ ม.ปลาย 2 คน) เป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2557 ณ เมืองซีเมซ แคว้นไครเมีย ประเทศยูเครน ได้เหรียญเงิน 1 คน และปีต่อมาได้ส่งเข้าแข่งขันทั้งระดับ ม.ต้น (3 คน) และระดับม.ปลาย (2 คน) และยังส่งเข้าแข่งขันดาราศาสตร์ภาคพื้นเอเชียระดับ ม.ปลาย (3 คน) ด้วย

จุดเริ่มต้นการแข่งขันดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ

สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ได้เคยรับสั่งว่า “พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงสนพระทัยดาราศาสตร์มาตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ โดยทรงศึกษาด้วยพระองค์เอง และเมื่อทรงทราบว่ามูลนิธิฯ จะอบรมดาราศาสตร์ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้ทรงรับสั่งกับสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ว่าอย่าสอนให้ดูแต่ดาวอย่างเดียว จะต้องสอนเกี่ยวกับการคำนวณที่มีตัวเลขมาก ๆ ด้วย” ซึ่งก็คือฟิสิกส์ดาราศาสตร์ เพราะดาราศาสตร์ปัจจุบันเป็นวิชาที่ผสมผสานกับวิชาอื่น ๆ โดยเฉพาะวิชาฟิสิกส์ ในปี พ.ศ. 2550 รัฐบาลได้อนุมัติให้มูลนิธิฯ จัดการแข่งขันดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศครั้งที่ 1 ระหว่างวันที่ 30 พฤศจิกายน – 9 ธันวาคม 2550 ณ คณะวิทยาศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เพื่อเฉลิมพระเกียรติในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 80 พรรษา และสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา โดยมีเจ้าภาพร่วมจัดงาน คือ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กระทรวงศึกษาธิการ สมาคมดาราศาสตร์ไทย และสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มีผู้เข้าร่วมการแข่งขัน 22 ประเทศ ประเทศละ 5 คน ประเทศไทยได้ 3 เหรียญทอง และ 2 เหรียญเงิน การแข่งขันครั้งนี้ถือเป็นประวัติศาสตร์ของโอลิมปิกวิชาการสากล ซึ่งริเริ่มจากประเทศไทย และแสดงถึงศักยภาพของนักดาราศาสตร์ และนักฟิสิกส์ไทยว่าเป็นที่ยอมรับในระดับสากล ต่อมาในปี พ.ศ. 2560 ประเทศไทยได้จัดการแข่งขันดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศครั้งที่ 11 ระหว่างวันที่ 12 – 21 พฤศจิกายน 2560 ณ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จ.ภูเก็ต เนื่องในวโรกาสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราช ทรงเจริญพระชนมพรรษา 90 พรรษา มีประเทศเข้าร่วมการแข่งขัน 44 ประเทศ ผู้แทนประเทศไทยได้รับรางวัล 2 เหรียญทอง 2 เหรียญเงิน และ 1 เหรียญทองแดง

ปัจจุบันศูนย์ สอวน. วิชาดาราศาสตร์ มี 12 ศูนย์ 

  1. ศูนย์ สอวน. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
  2. ศูนย์ สอวน. มหาวิทยาลัยนเรศวร
  3. ศูนย์ สอวน. มหาวิทยาลัยขอนแก่น
  4. ศูนย์ สอวน. มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
  5. ศูนย์ สอวน. มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
  6. ศูนย์ สอวน. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ปัตตานี
  7. ศูนย์ สอวน. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  8. ศูนย์ สอวน. โรงเรียนสามเสนวิทยาลัย
  9. ศูนย์ สอวน. โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์
  10. ศูนย์ สอวน. โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย
  11. ศูนย์ สอวน. โรงเรียนเบญจมราชรังสฤษฎิ์
  12. ศูนย์ สอวน. โรงเรียนวัดนวยนรดิศ

การรับสมัคร  :  เปิดรับสมัครช่วงเดือนมิถุนายน ถึง กรกฎาคมของทุกปี

การสอบคัดเลือก :  เดือนสิงหาคมของทุกปี

ประกาศผล  :  ประมาณเดือนกันยายนของทุกปี

ค่าย 1  :

นักเรียนที่ผ่านการสอบคัดเลือกจะเข้าอบรมช่วงเดือนตุลาคม

ค่าย 2  :

นักเรียนที่ผ่านสอบค่าย 1 จะเข้าอบรมค่าย 2 ช่วงเดือนมีนาคม

การแข่งขันโอลิมปิกวิชาการระดับชาติ

การแข่งขันโอลิมปิกวิชาการระดับชาติ เป็นการแข่งขันระหว่างนักเรียนของทุกศูนย์ สอวน. วิชาดาราศาสตร์ ทั่วประเทศ 

และจะคัดเลือกนักเรียนผู้ประเทศไทย ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น จำนวน 3 คน และ ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น จำนวน 5 คน เพื่อไปแข่งขันโอลิมปิกวิชาการระหว่างประเทศ ต่อไป

สิทธิพิเศษเข้าศึกษาตรง

มหาวิทยาลัยให้สิทธิพิเศษแก่นักเรียนของศูนย์สอวน. ในการให้เข้าศึกษาตรงในระดับอุดมศึกษาของมหาวิทยาลัย โดยมูลนิธิฯ จะนำรายละเอียดต่างๆ ขึ้นเว็บไซต์ของสอวน. หรือ มหาวิทยาลัยที่ให้สิทธิพิเศษ