การปฏิรูปการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ในประเทศไทย เป็นเรื่องสำคัญที่ต้องดำเนินการโดยด่วน การจำลองการแข่งขันฟิสิกส์โอลิมปิกที่จัดขึ้นระหว่างวันที่ 17 - 21 เมษายน 2545 ณ มหาวิทยาลัยมหิดล (ศาลายา) เป็นกิจกรรมที่คาดหวังว่าจะเป็นการยกระดับมาตรฐานการศึกษาของไทย ให้ทัดเทียมกับนานาชาติ โดยการร่วมมือของคณาจารย์ในมหาวิทยาลัยและโรงเรียนที่เป็นศูนย์ สอวน. 11 ศูนย์ ทั่วประเทศ ซึ่งศูนย์ต่างๆ จะสามารถนำวิธีนี้ไปดำเนินการต่อในกลุ่มโรงเรียนเครือข่ายของศูนย์ เพื่อกระตุ้นให้เกิดการพัฒนาการเรียนการสอนได้อย่างกว้างขวางและรวดเร็ว

นักเรียนที่เข้าแข่งขันจะต้องสอบด้วยข้อสอบที่เป็นมาตรฐานเดียวกับการสอนในระดับนานาชาติ ซึ่งการสอบในลักษณะนี้จะเป็นการสอบด้วยข้อสอบอัตนัย พร้อมทั้งมีการสอบภาคปฏิบัติที่ต้องทำการทดลอง เก็บข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลด้วย วิธีการเช่นนี้จะช่วยปรับแนวทางการเรียนรู้ของนักเรียนให้สามารถคิดเป็น ทำเป็น สอดคล้องกับแนวทางการปฏิรูปการศึกษาเป็นอย่างดี

การที่นักเรียนและอาจารย์จากศูนย์ต่างๆ มาร่วมงานกันในลักษณะนี้ จะทำให้ได้เรียนรู้ซึ่งกันและกัน และช่วยกระตุ้นให้เกิดการตื่นตัว และมีการแข่งขันในการพัฒนาให้มีความทัดเทียมกันมากยิ่งขึ้น

นักเรียนที่เข้าแข่งขันเป็นนักเรียนของค่ายอบรมเข้มของศูนย์ สอวน. ทั่วประเทศ จำนวน 76 คน มีผลการจำลองการแข่งขันดังเอกสารที่แนบ นักเรียน จำนวน 42 คน ในอันดับแรกของการแข่งขันนี้ จะไปสอบร่วมกับนักเรียนที่ผ่านการคัดเลือกจากทั่วประเทศของ สสวท. จำนวน 40 คน เพื่อคัดเลือกเป็นผู้แทนประเทศไทยไปแข่งขันฟิสิกส์โอลิมปิกระดับเอเชียและระหว่างประเทศต่อไป

ผลการจำลองการแข่งขันฟิสิกส์โอลิมปิก
การปฏิรูปการศึกษาคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์

ที่ผ่านมา หลักสูตรและระบบการเรียนการสอนคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ไม่สามารถทำให้คนไทยใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในการพัฒนาประเทศได้

เหตุผล ไม่สามารถสร้างพื้นฐานในการคิดและวิธีการเรียนรู้ให้คนสามารถแก้ปัญหาได้อย่างเป็นระบบ

การปฏิรูปการศึกษาคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ของประเทศจึงต้องปรับปรุงที่ระบบการเรียนการสอนที่เน้นการสร้างพื้นฐานความคิดและวิธีการเรียนรู้ให้สามารถแก้ปัญหาได้อย่างเป็นระบบ

ทำอย่างไร?

1. หลักสูตร
• ต้องมีความถูกต้อง จัดทำโดยผู้ที่มีความรอบรู้ในด้านนั้น ๆ เป็นหลัก
2. ระบบการเรียนการสอน
• จะต้องมีผู้สนที่มีความเข้าใจในเนื้อหาอย่างดี
• จะต้องสอนให้เข้าใจพื้นฐาน หรือทฤษฎีอย่างถูกต้อง
• จะต้องมีการฝึกให้สามารถแก้ปัญหาได้อย่างเป็นระบบ โดยฝึกให้ทำโจทย์และใช้ข้อสอบ ที่เป็นอัตนัย ตลอดจนต้องทำการทดลอง เก็บข้อมูลและทำการวิเคราะห์ข้อมูล

• หลักสูตรที่จัดทำโดยผู้ที่มีความรอบรู้ในด้านนั้น ๆ
• แนวการสอนที่เน้นให้มีความเข้าใจในพื้นฐาน หรือทฤษฎีอย่างถูกต้อง
• การฝึกฝนให้สามารถแก้ปัญหาได้อย่างเป็นระบบ โดยฝึกให้ทำโจทย์และใช้ข้อสอบที่เป็นอัตนัย และมีการทำการทดลอง
• พัฒนาครูและอาจารย์ของโรงเรียนในเครือข่ายของศูนย์ไปพร้อม ๆ กัน เป็นการพัฒนาอย่างกว้างขวางและรวดเร็ว

1. การเตรียมความพร้อมของการเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันฟิสิกส์โอลิมปิกระดับเอเชีย ครั้งที่ 4
2. คัดเลือกนักเรียนที่เข้ารับการอบรมเข้มวิชาฟิสิกส์ของศูนย์ สอวน. ทั้ง 11 ศูนย์ เพื่อคัดเลือกตัวแทน จำนวน 40 คน ส่งไปยัง สสวท. ให้ทำการคัดเลือกตัวแทนประเทศไทยไปแข่งขันฟิสิกส์โอลิมปิกระหว่างประเทศร่วมกับนักเรียนที่ผ่านการคัดเลือกจากทั่วประเทศ อีก 40 คน

• ทำให้ทุกศูนย์เกิดความตื่นตัวที่จะปรับปรุงมาตรฐานของศูนย์ให้ทัดเทียมกัน
• ส่งผลให้เกิดการปฏิรูปการเรียนการสอนอย่างกว้างขวางและรวดเร็ว โดยผ่านทางศูนย์ สอวน. โรงเรียนในเครือข่ายของศูนย์ทั่วประเทศ และนักเรียน
• เป็นการร่วมกันสร้างทักษะในการวัดผลด้วยข้อสอบที่เป็นแบบอัตนัยที่เป็นธรรมและ เหมาะสมได้เป็นอย่างดี
• สามารถนำสิ่งที่ได้รับจากการประชุมข้อสอบไปปรับใช้ในการอบรมครั้งต่อ ๆ ไปได้อย่างดี
• กิจกรรมเช่นนี้สมควรจัดให้มีทุกปี
• ควรเปิดกว้างให้นักเรียนทั่วประเทศได้เข้าร่วมการแข่งขัน และทำในลักษณะของการแข่งขันฟิสิกส์โอลิมปิกระดับชาติ ซึ่งจะทำให้มีความตื่นตัวที่จะปรับปรุงมาตรฐานการเรียนการสอนให้กว้างขวางทั่วประเทศได้อีกทางหนึ่ง